[Photobook] Nền Kinh tế Nhân văn

Paper publication date: 
Thursday, March 17, 2022

Trên thế giới, bất bình đẳng đang tăng nhanh ở nhiều quốc gia và đe dọa sự ổn định và phát triển bền vững. Bất bình đẳng toàn cầu về thu nhập, tiếp cận dịch vụ y tế và giáo dục, tiếng nói và sự tham gia vào chính sách của người dân trở nên nghiêm trọng hơn trong đại dịch COVID-19.

Bất bình đẳng ở Việt Nam hiện ở mức tương đồng với các nước có cùng trình độ phát triển. Các động lực chính giúp Việt Nam đạt được cả tăng trưởng và kiểm soát bất bình đẳng trong khoảng ba thập niên vừa qua bao gồm phân bổ tài sản khi bắt đầu Đổi Mới năm 1986, cải cách và hội nhập mạnh mẽ trong các ngành công nghiệp và dịch vụ sử dụng nhiều lao động. 

Tuy nhiên, bối cảnh phát triển của Việt Nam hiện nay đã rất khác so với bối cảnh sau Đổi Mới. Việt Nam đang đối mặt với sự đảo chiều của quá trình toàn cầu hóa, cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 tăng tốc, các hiệp định thương mại thế hệ mới, già hóa dân số, hay sự mở rộng của tầng lớp trung lưu. Các thay đổi vĩ mô này đem tới cả cơ hội và tác động bất lợi tới bất bình đẳng và môi trường, không chỉ tại Việt Nam mà ở cả cấp độ khu vực và toàn cầu.

Với viễn cảnh và các thách thức đó, Oxfam đề xuất xây dựng Nền kinh tế Nhân văn tại Việt Nam. Với chín lĩnh vực ưu tiên, mô hình Nền kinh tế Nhân văn đặt con người và Trái đất lên trên lợi nhuận, hình thành nên hệ thống kinh tế và xã hội thành công, mang lại lợi ích cho số đông chứ không chỉ cho một số ít người giàu, và những giới hạn của hành tinh và mội trường không bị xâm phạm, những nền tảng xã hội được đảm bảo.  

Cuốn sách nhỏ này tập hợp những lát cắt từ  bảy mô hình thu nhỏ (miniature) do Oxfam tại Việt Nam và Sài Gòn Xưa thực hiện, nhằm minh họa một phần bức tranh xã hội hiện tại. Mặc dù các mô hình này chưa đại diện được tất cả các lĩnh vực của Nền Kinh tế Nhân văn, và chúng tôi cũng không tham vọng đề cập được tất cả các vấn đề phát triển, nhưng hy vọng đây là những gợi mở đầu tiên cho chúng ta khi nghĩ về Nền Kinh tế Nhân văn. Một nền Kinh tế Nhân văn được xây dựng dành cho đa số, chứ không chỉ mang lại lợi ích cho một nhóm nhỏ, sẽ chấm dứt tình trạng bất bình đẳng và vĩnh viễn xóa bỏ đói nghèo. Một Nền Kinh tế Nhân văn sẽ bảo vệ môi trường cho các thế hệ tiếp theo.