Chiến lược hiệu quả đảm bảo nguồn lực tài chính cho phòng, chống Covid-19

(Phỏng vấn với Thời báo Tài chính Việt Nam)

Quỹ vắc-xin phòng Covid-19 là một chiến lược đúng đắn để đảm bảo nguồn tài chính rất lớn cần thiết cho việc tiêm vắc-xin,đồng thời giảm bớt sự phụ thuộc vào Chính phủ và ngân sách nhà nước. Công khai, minh bạch là chìa khóa quan trọng nhất để huy động nguồn lực cho quỹ.

Đây là nhận định của bà Babeth Ngọc Hân Lefur - Giám đốc quốc gia, tổ chức Oxfam tại Việt Nam, trong cuộc trả lời phỏng vấn của phóng viên Thời báo Tài chính Việt Nam.

PV: Bà có bình luận gì xung quanh nỗ lực tiếp cận vắc-xin phòng Covid-19 của Việt Nam hiện nay?

Bà Babeth Ngọc Hân Lefur: Chúng tôi đánh giá cao những nỗ lực tiếp cận vắc-xin của Chính phủ Việt Nam. Tuy nhiên, việc này cần triển khai một cách chiến lược trên nhiều mặt trận để giải quyết các thách thức về nguồn cung và thời gian bảo quản vắc-xin. Việt Nam cũng cần xây dựng kế hoạch kỹ lưỡng về cách thức triển khai chương trình tiêm chủng quốc gia nhằm đảm bảo mỗi người dân đều được tiếp cận với vắc-xin.

Làn sóng dịch thứ tư tại Việt Nam với những diễn biến hết sức phức tạp đòi hỏi chúng ta phải đẩy nhanh tiến độ nhập khẩu vắc-xin. Đảm bảo đủ số lượng vắc-xin để tiêm chủng cho toàn bộ dân số gần 100 triệu người; lập kế hoạch và tổ chức chương trình tiêm chủng quốc gia công bằng và cho tất cả mọi người, ưu tiên những nhân viên trên tuyến đầu chống dịch và những nhóm yếu thế nhất; cũng như tính toán các yếu tố về năng lực, thời gian và công tác tổ chức hậu cần của việc tiêm chủng đều là những vấn đề rất đáng lưu ý.

PV: Để thực hiện những chiến lược tiếp cận vắc-xin phòng Covid-19 nhanh nhất, rộng nhất, yếu tố rất quan trọng là cần nguồn tài chính đảm bảo. Ngày 26/5, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành quyết định thành lập Quỹ vắc-xin phòng Covid-19. Xin bà cho biết quan điểm của mình về việc thành lập Quỹ vắc-xin, nhất là trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn khó khăn, nếu chỉ dựa vào ngân sách thì khó đáp ứng phòng dịch cho toàn dân?

Bà Babeth Ngọc Hân Lefur: Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã phê duyệt quyết định thành lập Quỹ vắc-xin phòng Covid-19 nhằm huy động sự đóng góp từ nhiều nguồn lực cả trong và ngoài nước cho việc mua, nhập khẩu, nghiên cứu và sản xuất vắc-xin. Đây là một chiến lược đúng đắn để đảm bảo nguồn tài chính rất lớn cần thiết cho việc tiêm vắc-xin, đồng thời giảm bớt sự phụ thuộc vào Chính phủ và ngân sách nhà nước. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngân sách nhà nước cần được tập trung vào nhiệm vụ giảm thiểu những tác động của đại dịch, thông qua các gói cứu trợ cho người dân, nhất là những nhóm bị ảnh hưởng nặng nề nhất và các doanh nghiệp nhỏ đang gặp khó khăn.

Mối lo ngại lớn của Oxfam là việc các tập đoàn dược thiếu công khai, minh bạch và áp mức giá cao cho vắc-xin có thể làm kiệt quệ nguồn tài chính, đe dọa khả năng chi tiêu của Việt Nam cho hệ thống y tế và những nhu cầu cấp thiết khác nhằm trợ giúp người dân thoát khỏi nguy cơ rơi vào cảnh đói nghèo. Các tập đoàn dược đã kiếm lời hàng tỷ USD từ vắc-xin, các chính phủ có trách nhiệm không đẩy các quốc gia lấn sâu vào nợ nần và kiệt quệ khi phải mua vắc-xin với mức giá cao tới không thể chấp nhận được.

PV: Theo bà, giải pháp để có thể huy động được một cách hiệu quả các nguồn lực trong xã hội cho Quỹ Vắc-xin này là gì?

Bà Babeth Ngọc Hân Lefur: Công khai, minh bạch là chìa khóa quan trọng nhất để huy động nguồn lực cho Quỹ Vắc-xin. Nhà nước công bố rộng rãi và chi tiết các thông tin về: Mục đích thành lập quỹ, trong đó bao gồm mua, sản xuất và nghiên cứu vắc-xin. Tổng nguồn lực cần thiết cho những mục đích khác nhau của quỹ là bao nhiêu, khả năng đáp ứng được của ngân sách nhà nước và lượng tài chính cần huy động từ các nguồn lực công và tư khác. Nêu rõ những ai có thể đóng góp, dưới những hình thức nào.  

Thông tin về các cơ chế quản lý công khai, minh bạch đối với quỹ và các khoản đóng góp cần được xây dựng chi tiết, cụ thể. Một điều quan trọng không kém là tổ chức chiến dịch tuyên truyền và nâng cao nhận thức trong nhân dân về sự cần thiết phải có quỹ vắc-xin.

PV: Bà có khuyến nghị chính sách gì cho việc quản lý, sử dụng nguồn quỹ này để đảm bảo quỹ hoạt động thực sự hiệu quả, cũng như việc phân phối vắc-xin đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận vắc-xin? 

Bà Babeth Ngọc Hân Lefur: Tôi cho rằng, để việc quản lý quỹ đạt hiệu quả tốt, hướng đến tiếp cận vắc-xin cho tất cả mọi người, cần phải đảm bảo tính công khai, minh bạch trong quá trình hoạt động của quỹ, như đề cập phía trên, với cơ chế rõ ràng và chi tiết về cách thức quản lý quỹ và các nguồn đóng góp.

Chính phủ cần tham vấn các bên liên quan để đưa ra danh sách các đối tượng ưu tiên, với những tiêu chí rõ ràng, những người có nguy cơ nhiễm cao nhất như các nhân viên y tế trên tuyến đầu chống dịch, công nhân trong các nhà máy có mật độ tập trung cao, người già, v.v; những người chịu ảnh hưởng nhiều nhất do các biện pháp kiểm soát và giãn cách xã hội như lao động di cư và thu nhập thấp, phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn và các nhóm yếu thế khác. 

Nhà nước cũng cần tổ chức hoạt động tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân về sự cần thiết của vắc-xin, đảm bảo tính sẵn sàng của họ. Song song với đó là việc lập kế hoạch tốt để xây dựng năng lực và khả năng ứng phó của đội ngũ nhân viên y tế, sẵn sàng triển khai phân phối và sử dụng vắc-xin trên cả nước.

PV: Xin cảm ơn bà!

 

Miễn trừ nguyên tắc bảo hộ sở hữu trí tuệ về vắc-xin Covid-19

Theo Đại diện Oxfam tại Việt Nam, trên toàn cầu, lượng vắc-xin đang được sản xuất không đủ để đáp ứng nhu cầu của tất cả mọi người. Vấn đề quan trọng là chỉ có một số ít các tập đoàn dược phẩm được cho phép sản xuất vắc-xin, nhưng họ đang từ chối chia sẻ sở hữu trí tuệ và công nghệ sản xuất. Điều này ngăn cản các nhà sản xuất đủ điều kiện ở nhiều quốc gia khác, bao gồm cả Việt Nam, sản xuất vắc-xin tại chính quốc gia của mình và đóng góp vào nguồn cung vắc xin toàn cầu. Việt Nam đang thử nghiệm vắc-xin nội địa, chúng ta cũng có đủ khả năng để sản xuất nhiều vắc-xin hơn và trở thành trung tâm chuyển giao công nghệ mRNA. Tuy nhiên, những nỗ lực này đang bị cản trở bởi những nguyên tắc bảo hộ sở hữu trí tuệ. Những nguyên tắc này cần phải được miễn trừ trong bối cảnh đại dịch.

 

Đọc bài phỏng vấn trên TBTCVN tại đây.