Doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) không chỉ tạo sinh kế cho những cộng đồng dễ bị tổn thương nhất, mà còn đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế của các quốc gia ASEAN. Vũ Tuấn Anh (Oxfam) và Aurora D. Geotina‑Garcia, Chủ tịch Mạng lưới Kinh tế Phụ nữ Philippines, kêu gọi ASEAN coi MSMEs là trọng tâm của quá trình phục hồi kinh tế sau đại dịch.

Không thể phủ nhận rằng COVID‑19 đã gây ra những tác động nghiêm trọng đối với kinh tế ASEAN. Trong bối cảnh đại dịch vẫn tiếp diễn trên toàn cầu, các dự báo về suy giảm kinh tế ngày càng đáng lo ngại. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các chính phủ, kinh tế khu vực Đông Á và Thái Bình Dương (không bao gồm Trung Quốc) được dự báo sẽ suy giảm 1,2% trong năm 2020. Một số nền kinh tế ASEAN chịu tác động đặc biệt nặng nề, trong đó Singapore, Thái Lan, Malaysia và Philippines được dự báo suy giảm lần lượt 7%, 7,7%, 3,8% và 3,6%.

Theo Ngân hàng Thế giới, hệ quả của suy thoái kinh tế là tình trạng mất việc làm và giảm thu nhập, có thể ảnh hưởng đến khoảng 41 triệu người tại Đông Á và Thái Bình Dương, bao gồm ASEAN. Từ trước đến nay, MSMEs luôn là nền tảng của tăng trưởng và thịnh vượng tại ASEAN, chiếm từ 88,8% đến gần 100% tổng số doanh nghiệp ở các quốc gia thành viên. Khu vực này tạo ra khoảng 52–97% tổng việc làm quốc gia và đóng góp 42,2% tổng giá trị gia tăng của nền kinh tế. Tuy nhiên, MSMEs cũng là nhóm chịu thiệt hại nặng nề nhất bởi đại dịch, cả về kinh tế lẫn xã hội.

Những tác động tiêu cực này rơi nhiều nhất vào các nhóm dễ bị tổn thương như lao động di cư, phụ nữ và người dân sống ở vùng xa hoặc kém phát triển. Các nhóm này thường phụ thuộc vào doanh nghiệp nhỏ để có việc làm và tiếp cận hàng hóa, dịch vụ, vì các doanh nghiệp lớn thường không quan tâm đến họ.

Trước thực tế này, Hội đồng Tư vấn Kinh doanh ASEAN (ABAC) đã kêu gọi ASEAN và các quốc gia thành viên đưa MSMEs vào trọng tâm của các kế hoạch phục hồi. Điều này bao gồm việc mở rộng các cơ chế an sinh xã hội cho những doanh nghiệp và người lao động dễ bị tổn thương nhất, cũng như bảo vệ và thúc đẩy lợi ích của MSMEs trong quá trình định hình một “trạng thái bình thường mới” mang tính chuyển đổi. Với vai trò là cơ chế phản hồi và tư vấn của khu vực tư nhân, ABAC đã đưa ra những khuyến nghị này nhằm đáp lại các tuyên bố của lãnh đạo ASEAN.

Dù nhiều quốc gia đã triển khai các gói kích thích kinh tế, bao gồm hỗ trợ xã hội cho người dân và hỗ trợ cho doanh nghiệp, các biện pháp này vẫn chưa đủ mạnh và đủ tập trung để tiếp cận những đối tượng dễ bị tổn thương nhất, đặc biệt là MSMEs và các cộng đồng phụ thuộc vào họ. Do MSMEs có mối liên kết chặt chẽ với cộng đồng, và nhiều người dân chưa được các doanh nghiệp lớn phục vụ đầy đủ, việc tăng cường hỗ trợ cho khối doanh nghiệp này sẽ giúp giảm nhẹ đáng kể các cú sốc kinh tế – xã hội đối với những người cần được hỗ trợ nhất.

Mặc dù tình hình hiện nay còn nhiều khó khăn, chúng tôi tin rằng MSMEs có khả năng phục hồi nhanh sau COVID‑19 nhờ vào tính linh hoạt và khả năng thích ứng cao. MSMEs tham gia ở nhiều cấp khác nhau trong chuỗi cung ứng và góp phần duy trì cạnh tranh lành mạnh trên thị trường. Cùng với các doanh nghiệp lớn, họ có thể tạo nền tảng vững chắc cho quá trình phục hồi kinh tế quốc gia.

Để phát huy đầy đủ tiềm năng đó, ASEAN cần xây dựng một môi trường thuận lợi, giúp MSMEs nhanh chóng điều chỉnh hoạt động kinh doanh để thích ứng với trạng thái bình thường mới. Báo cáo “A Better Normal for Business” của Oxfam tại châu Á đã đưa ra nhiều khuyến nghị cụ thể về cách doanh nghiệp nhỏ có thể phục hồi và phát triển trong và sau đại dịch.

Trong đó, dòng chảy thương mại thông suốt trong nước và khu vực, cùng với các hướng dẫn và cơ chế hỗ trợ phù hợp cho việc mở cửa lại hoạt động kinh doanh một cách an toàn, là những yếu tố then chốt. Bên cạnh đó, các nguồn tài chính trực tiếp và có mục tiêu dành riêng cho MSMEs là rất cần thiết, nhằm giúp họ tránh bị lấn át bởi các doanh nghiệp lớn và lợi ích của họ.

Năng lực của MSMEs cần được nâng cao, đồng thời phải tạo ra nhiều cơ hội hơn cho tăng trưởng. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc thúc đẩy một thị trường chung ASEAN gắn kết, được xem là điểm đến đầu tư an toàn và hấp dẫn cho các chuỗi giá trị toàn cầu đang tái cấu trúc sau đại dịch. Việc hỗ trợ chuyển đổi số, thích ứng với thay đổi của thị trường và người tiêu dùng, cũng như phát triển thương mại điện tử, sẽ giúp MSMEs hoạt động hiệu quả hơn. Quan trọng hơn, MSMEs cần được khuyến khích chuyển sang các mô hình kinh doanh bền vững và có khả năng chống chịu cao hơn.

Cuối cùng, cần dành sự quan tâm đặc biệt cho phúc lợi hiện tại và tương lai của người lao động trong khu vực MSMEs, bao gồm cả lao động chính thức và phi chính thức. Phạm vi bao phủ của dịch vụ y tế và bảo hiểm thất nghiệp cần được mở rộng ở những nơi còn thiếu. Các doanh nghiệp phi chính thức cần được hỗ trợ chuyển đổi sang khu vực chính thức mà không phải đối mặt với thêm gánh nặng về thủ tục hay chi phí. Đồng thời, người lao động cần được trang bị kỹ năng mới để thích ứng với thay đổi và nắm bắt các cơ hội mới.

Các chương trình hỗ trợ có mục tiêu dành cho phụ nữ và các nhóm dễ bị tổn thương khác là đặc biệt quan trọng, nhất là đối với những người làm công việc hưởng lương theo ngày và sống ở vùng sâu, vùng xa. Với vai trò là tiếng nói của khu vực tư nhân trong ASEAN, ABAC có thể tiếp tục vận động mạnh mẽ hơn để bảo đảm MSMEs được lồng ghép đầy đủ trong Kế hoạch Phục hồi Kinh tế Khu vực của ASEAN và các hoạt động tiếp theo.

Một nền kinh tế công bằng và bền vững hơn chỉ có thể được xây dựng khi MSMEs phát triển theo hướng đổi mới, bao trùm, có trách nhiệm và có khả năng chống chịu. Khi đó, ASEAN có thể trở thành một khu vực nơi mọi cộng đồng đều an toàn, môi trường được bảo vệ, phụ nữ có vị thế bình đẳng, và mọi người lao động đều có thể sống và làm việc một cách có phẩm giá.

Tầm nhìn này phù hợp với mục tiêu xây dựng các MSMEs “có năng lực cạnh tranh toàn cầu, đổi mới, bao trùm và có khả năng chống chịu”, như đã được nêu trong Kế hoạch Hành động Chiến lược ASEAN về Phát triển Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa.

Đọc chi tiết bài báo tại đây: https://www.vir.com.vn/placing-msmes-at-heart-of-aseans-economic-recovery-78312.html