17 tổ chức chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi xanh do phụ nữ dẫn dắt

Ngày 25/9, Oxfam tổ chức hội thảo “Chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi xanh do phụ nữ dẫn dắt”, với sự tham gia của 65 đại diện đến từ 17* đơn vị nhận tài trợ đợt 1 của Dự án "Hỗ trợ các sáng kiến về chuyển đổi xanh do phụ nữ dẫn dắt" (PWG). 

Sau khoảng 8 tháng thực hiện, hội thảo là cơ hội để các sáng kiến chia sẻ kết quả, bài học kinh nghiệm trong quá trình thực hiện, thảo luận định hướng và cơ chế tiếp tục chia sẻ thông tin và hợp tác giữa các đơn vị thực hiện sáng kiến nhận tài trợ từ dự án PWG trong thời gian tới.

Kết quả đánh giá giữa kỳ với 11/18 sáng kiến nhận tài trợ tại Lào Cai và Huế cho thấy chuyển đổi xanh đã bước đầu tạo ra sự thay đổi thực chất khi gắn với sinh kế và nhu cầu thực tế của người dân địa phương.

Kết quả sơ bộ cho thấy các sáng kiến đã ghi nhận những kết quả tích cực bước đầu, dù mức độ tiến triển chưa đồng đều. Hầu hết các sáng kiến vẫn cần được đồng hành sau đào tạo để chuyển kiến thức, kỹ năng thành sinh kế và kết quả thực tế. 

Dự án PWG hướng tới mục tiêu tạo thêm cơ hội để phụ nữ tham gia và đảm nhận vai trò lãnh đạo tổ hợp tác/hợp tác xã. Để hiểu rõ hơn những thay đổi về quyền năng của phụ nữ, dự án cần tiếp tục thu thập bằng chứng về: 

• mức độ tham gia và ảnh hưởng của phụ nữ trong các quá trình ra quyết định; 
• năng lực và mức độ chủ động trong ứng dụng công nghệ, kỹ thuật vào sản xuất xanh; 
• mức độ hiểu biết và thực hiện vai trò, trách nhiệm của phụ nữ trong vận hành HTX và quản lý tài chính.

Tại hội thảo, 17 tổ chức cũng đã xác định sáu lĩnh vực hỗ trợ cần thiết để thúc đẩy các sáng kiến ​:

1.  Kết nối thị trường và tăng lợi ích cho người sản xuất 
2.  Hỗ trợ sau đào tạo để phụ nữ áp dụng kỹ năng và tạo sinh kế 
3.  Xây dựng niềm tin và duy trì sự tham gia của cộng đồng 
4.  Phát triển sản phẩm xanh & Kinh tế tuần hoàn 
5.  Nâng cao năng lực quản trị HTX và tổ chức, trao đổi kinh nghiệm thực tiễn 
6.  Thương mại điện tử, truyền thông số và câu chuyện thương hiệu

Hội thảo đã là dịp để các đơn vị nhận tài trợ, hợp tác xã địa phương, các nhóm hợp tác, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) cùng các bên liên quan khác cùng tìm hiểu những cơ hội hợp tác cụ thể và tăng cường mạng lưới chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về các sáng kiến ​​chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn.

Thảo luận về chủ đề “Phát triển chuỗi giá trị sản phẩm xanh/OCOP do phụ nữ dẫn dắt”, đại diện, GreenViet và Hợp tác xã Nông nghiệp và dược liệu Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng chia sẻ, việc cải tiến khâu chế biến đã giúp nâng cao giá trị sản phẩm chè dây và mở rộng nhóm khách hàng.

Trước đây, chè dây sau khi thu hái thường được người dân sơ chế theo cách cắt to, thô. Sau khi tham gia dự án và làm việc với chuyên gia, người dân đã điều chỉnh quy trình chế biến, phân loại và phát triển thành các dòng trà phù hợp với những nhóm khách hàng khác nhau trên thị trường.

Nhờ đó, giá bán sản phẩm chè dây đã tăng gấp 3 lần so với trước đây, cho thấy việc cải tiến sản phẩm gắn với nhu cầu thị trường có thể tạo ra giá trị gia tăng ngay từ khâu chế biến. Từ đó, sinh kế của những người phụ nữ dân tộc Cơ Tu cũng được cải thiện hơn.

Đại diện Trung tâm Nghiên cứu Quản trị Tài nguyên vùng cao (CEGORN), Trung tâm Nghiên cứu và Hành động vì sự phát triển hòa nhập (IDEA) và Viện Mekong Đại học Cần Thơ (MI) chia sẻ kinh nghiệm trong việc hỗ trợ phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ khuyết tật, chủ động phát triển sinh kế thông qua nâng cao năng lực, kết nối thị trường và phát triển sản phẩm trong phần thảo luận về “Kết nối thị trường, thương mại điện tử và tiếp cận tài chính xanh cho sản phẩm/sinh kế xanh”.

Thay vì hỗ trợ trực tiếp, CEGORN, IDEA và MI tập trung hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức tập huấn và kết nối người tham gia với chuyên gia, thị trường và các nguồn lực phù hợp. Một số mô hình cũng tận dụng phụ phẩm như dây điện, các vật liệu tái chế, vải vụn, lục bình để phát triển sản phẩm thủ công - mỹ nghệ, qua đó vừa tạo thêm giá trị kinh tế vừa góp phần giảm phế phụ phẩm tại địa phương.

Từ thực tế triển khai, các đại diện từ ba đơn vị nhấn mạnh việc phát triển sản phẩm cần bắt đầu từ nhu cầu của thị trường và nhóm khách hàng mục tiêu, đồng thời phù hợp với điều kiện địa phương. Việc kết hợp kinh tế xanh với chuyển đổi số, đa dạng hóa kênh bán hàng và xây dựng mạng lưới kết nối cũng được xem là những yếu tố giúp các nhóm phụ nữ và phụ nữ khuyết tật nâng cao quản trị tổ HT/HTX, duy trì và cải thiện mẫu mã các sản phẩm, tăng thu nhập và chủ động hơn về sinh kế sau khi sáng kiến kết thúc.

Tại phiên thảo luận, đại diện Hội Nghề cá Huế chia sẻ kinh nghiệm tiếp cận tài chính xanh cho các cơ sở sản xuất, chế biến mắm, phần lớn do chị em phụ nữ làm chủ. Các đơn vị đã được tập huấn và kết nối với Ngân hàng Chính sách Xã hội, Agribank, Hội Nông dân và các chương trình hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, trong đó có chương trình khuyến công.

Tuy nhiên, tiếp cận các nguồn tín dụng xanh vẫn là một thách thức do yêu cầu khắt khe về việc chứng minh hoạt động, sản phẩm đáp ứng các tiêu chí xanh. Đây là khó khăn đặc biệt đối với các cơ sở chế biến khi chưa có đủ điều kiện để đạt các chứng nhận liên quan.

Một hướng được đề xuất là kết hợp các nguồn vốn tín dụng khác để đầu tư từng bước cho quá trình chuyển đổi xanh, đồng thời tận dụng các nguồn hỗ trợ từ chương trình OCOP và các chương trình hỗ trợ phù hợp khác.