Sáng 14/8, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Oxfam tại Việt Nam tổ chức Cuộc họp xây dựng kế hoạch triển khai Dự án GoRice – Hợp phần thúc đẩy sự tham gia của khu vực tư nhân trong việc phát triển chuỗi giá trị lúa gạo phát thải thấp.
Buổi làm việc có sự tham gia của đại diện Đại sứ quán Canada tại Việt Nam, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, Cần Thơ, Viện Môi trường & Nông nghiệp, cùng nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã trong chuỗi lúa gạo vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Dự án GoRice hướng tới mục tiêu: "Nâng cao phúc lợi kinh tế - xã hội và môi trường cho nông dân sản xuất lúa gạo, đặc biệt là phụ nữ và người dân tộc thiểu số, thông qua các thực hành sản xuất lúa gạo bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu tại ĐBSCL". Dự án được xây dựng theo cơ chế phối hợp đa bên giữa nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nông dân.
Ông Nguyễn Trung Thực, Giám đốc Ban Quản lý Dự án - Hợp phần VCCI, nhấn mạnh mục tiêu hình thành một chuỗi giá trị lúa gạo phát thải thấp vận hành thực chất, nơi nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng chia sẻ lợi ích, chi phí và rủi ro minh bạch. VCCI cũng kỳ vọng tăng cường hợp tác với Canada về công nghệ nông nghiệp, đo lường - báo cáo - thẩm định phát thải (MRV), tài chính xanh và kết nối thị trường.
Bà Nguyễn Thị Liên, Quản lý Dự án GoRice - Tổ chức Oxfam tại Việt Nam, trình bày tổng quan dự án.
Ông Lương Đình Lân - Quản lý cấp cao, Chương trình Sinh kế bền vững và Thích ứng biến đổi khí hậu, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam, chia sẻ về cơ chế phối hợp đa bên của dự án.
Bà Nguyễn Thị Thanh Huyền - Điều phối viên dự án, VCCI - trình bày về hợp phần dự án do VCCI thực hiện.
Bà Nguyễn Hoài Châu, Cán bộ Phát triển Cấp cao - Đại sứ quán Canada, chia sẻ Chính phủ Canada không chỉ đóng góp tài chính cho dự án mà còn mong muốn tạo cơ hội chuyển giao kỹ thuật và công nghệ từ các thế mạnh của Canada trong lĩnh vực nông nghiệp và thực phẩm như công nghệ đo phát thải, phân bón và xử lý sau thu hoạch.
Bà Châu cũng nhấn mạnh cách tiếp cận theo thị trường, tài chính xanh và kết nối đa bên - giữa địa phương, Bộ ban ngành, doanh nghiệp - là chìa khóa để Việt Nam tận dụng tốt các nguồn quỹ đang mở rộng hỗ trợ nông nghiệp phát thải thấp, đồng thời kỳ vọng dự án sẽ đóng góp thiết thực vào việc xây dựng hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định phát thải (MRV) chuẩn cho Việt Nam.
Bà Nguyễn Hoài Châu, Cán bộ Phát triển Cấp cao - Đại sứ quán Canada.
Ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc - Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, khẳng định sự phù hợp của dự án đóng góp vào Đề án “Một triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp”, đồng thời chỉ ra một nút thắt lớn trên thực tế triển khai Đề án này nằm ở liên kết hệ sinh thái với doanh nghiệp, và tiếp cận tín dụng xanh – trên thực tế, rất ít doanh nghiệp hay hợp tác xã tiếp cận được tín dụng xanh theo Nghị định 55. Ông cũng lưu ý vật tư nông nghiệp là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái nông nghiệp xanh cần được chú trọng.
Các đối tác tham gia đều nhấn mạnh vai trò đầu tàu của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị, hướng tới sản phẩm lúa gạo giá trị cao, mang lại lợi nhuận công bằng và thỏa đáng cho nông dân. Đại diện các doanh nghiệp lúa gạo như Tập đoàn Lộc Trời, Công ty Trung An, Công ty Thái An và các hợp tác xã nêu kiến nghị về tiếp cận tín dụng xanh, đầu ra cho rơm rạ và hợp đồng thu mua thỏa đáng cho lúa giảm phát thải.
Ông Phạm Thái Bình, Chủ tịch HĐQT- Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An, đánh giá cao tính phù hợp của dự án GoRice và nhấn mạnh sự triển khai khẩn trương.
Ông Võ Văn Vang, Phó Giám đốc Vùng nguyên liệu Vĩnh Bình - Tập Đoàn Lộc Trời, cho biết doanh nghiệp hiện có các vùng nguyên liệu tại An Giang và Cần Thơ đang triển khai Đề án “Một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp”, nhưng vẫn gặp khó trong tiếp cận tài chính xanh, nếu tháo gỡ được sẽ giúp mở rộng thêm vùng nguyên liệu. Ông cũng nêu khó khăn về đầu ra cho rơm rạ dù lượng thu gom rất lớn.
Ông Nguyễn Danh Dũng, Giám đốc HTX Tiến Dũng , TP Cần Thơ, chia sẻ: HTX đã tham gia Đề án “Một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp”và đánh giá cao việc dự án GoRice mở rộng sự tham gia của phụ nữ và người dân tộc thiểu số - bộ phận đông đảo trong sản xuất nông nghiệp tại địa phương nhưng hoàn cảnh còn khó khăn. HTX cam kết sẽ tích cực hỗ trợ chị em phụ nữ tham gia.
Ông cũng đề xuất doanh nghiệp thu mua thỏa đáng đối với lúa giảm phát thải, và mong muốn dự án đồng hành hướng dẫn nông dân, làm việc với doanh nghiệp để có hợp đồng thu mua công bằng hơn cho nông dân.
Ông Nguyễn Thanh Nhị, Tổng Giám Đốc - Công ty Cổ phần Lương thực Thái An, cho rằng dự án cần mang lại hiệu quả trước tiên cho người nông dân rồi mới đến doanh nghiệp, đồng thời đề xuất bắt đầu từ mô hình cụ thể, rà soát lại các chương trình trước đây để điều chỉnh phù hợp hơn với lợi ích người dân - trong đó cần giảm các yếu tố đầu vào như phân bón, nước vốn vẫn đang được sử dụng nhiều. Ông cam kết đồng hành cùng nông dân và hợp tác xã, hướng tới thu mua lúa gạo giá cao hơn cho người dân và đưa sản phẩm vào các thị trường giá trị cao.
Dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng BĐKH tại vùng ĐBSCL” (GoRice) được triển khai trong 5 năm (2025-2030) tại Cần Thơ, An Giang và Vĩnh Long, dự kiến mang lại lợi ích cho trên 48.000 người sản xuất lúa gạo, áp dụng kỹ thuật canh tác giảm phát thải trên 180.000 ha, giúp giảm 748.000 tấn phát thải carbon.
Dự án do Bộ Các Vấn đề Toàn cầu Canada (GAC) tài trợ, được Sở NN & MT các tỉnh An Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ, Oxfam tại Việt Nam, Liên đoàn Thương mại Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng Viện Môi trường và Nông nghiệp phối hợp thực hiện.