Thúc đẩy khai thác bền vững tại Cà Mau thông qua mô hình kinh tế tuần hoàn
Ngày 9/12, Trường Đại học Trường Đại học Kinh tế - Luật (UEL) thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội thảo tổng kết Dự án “Giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường liên quan đến khai thác nguyên vật liệu xây dựng và san lấp, đặc biệt là cát ở Cà Mau” trong khuôn khổ Dự án “Công bằng cho tất cả” (Fair for All) do Bộ Ngoại giao Hà Lan và Oxfam hỗ trợ.
Toàn cảnh buổi Hội thảo
Hội thảo có sự tham gia của đại diện Hội LHPN tỉnh Cà Mau, Hội LHPN và người dân các xã dự án, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở ban ngành liên quan, đại diện doanh nghiệp tại địa phương, Vụ Pháp chế - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, và một số trường đại học, viện nghiên cứu.
PGS.TS. Lê Vũ Nam, Phó Hiệu trưởng, Trường Đại học Kinh tế - Luật, ĐHQG-HCM đánh giá cáo tinh thần quan hệ đối tác đa bên trong dự án giữa các cấp chính quyền tỉnh Cà Mau, Hội LHPN các cấp, các cơ quan Bộ ban ngành, các viện nghiên cứu và bà con nông dân hai xã Đất Mũi và Châu Đốc. Ông cũng ghi nhận những thay đổi có ý nghĩa trong tư duy thiết kế và triển khai dự án từ phương pháp tiếp cận lấy người dân làm trung tâm của Oxfam và Dự án Công bằng cho tất cả.
Hội thảo không chỉ chia sẻ kết quả và bài học kinh nghiệm từ dự án, mà còn trình bày nghiên cứu về kinh tế xanh – kinh tế tuần hoàn, trách nhiệm mở rộng của doanh nghiệp (EPR), tổng hợp các mô hình thực tiễn và giải pháp cho ngành khai thác nguyên vật liệu, từ đó đưa ra các gợi ý cho Việt Nam.
TS. Hoàng Nhất Thống, Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ về “Hoàn thiện chính sách, pháp luật về kinh tế tuần hoàn: Tiếp cận từ cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuấT (Extended Producer Responsibility – EPR)”. Việt Nam hiện là một trong 5 quốc gia, vùng lãnh thổ tại Châu Á có quy định về cơ chế EPR bên cạnh Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, và Đài Loan (Trung Quốc). Cơ chế EPR được đánh giá là cơ chế giúp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường, giảm phát thải, thúc đẩy an ninh tài nguyên và hiệu quả kinh tế thông qua tái tạo nguồn nguyên liệu, nâng cao nhận thức người tiêu dùng, tạo thêm nhiều việc làm xanh v.v.
PGS.TS. Nguyễn Thị Hồng Yến, Phó Trưởng phòng, Phòng Đào tạo Đại học, Trường Đại học Luật Hà Nội, trình bày về Kinh nghiệm quản lý và sử dụng tài nguyên khi chuyển đổi sang nền kinh tế xanh của các nước và kinh nghiệm cho Việt Nam. Việc chuyển đổi sang nền kinh tế xanh mang lại nhiều lợi ích cho quốc gia, bao gồm cả các lợi ích về kinh tế, môi trường, xã hội. Các lợi ích này không chỉ tạo cơ sở cho việc phát triển kinh tế bền vững mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu. Trên cơ sở phân tích các mô hình thành công, thách thức và kinh nghiệm của một số quốc gia trong quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên khi chuyển đổi từ mô hình kinh tế truyền thống sang nền kinh tế xanh, phần trình bày của PGS.TS. Nguyễn Thị Hồng Yến đề xuất một số định hướng và chính sách phù hợp cho Việt Nam nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang kinh tế xanh, bảo đảm quản lý tài nguyên bền vững, và đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội theo hướng dài hạn, ổn định và thân thiện với môi trường.
TS. Nguyễn Minh Tú, Chuyên gia cấp cao, Trưởng nhóm Kinh tế tuần hoàn nông nghiệp, Viện Nghiên cứu Phát triển, Kinh tế tuần hoàn, ĐHQG-HCM trình bày báo cáo nghiên cứu và đề xuất giải pháp quản lý tài nguyên cát và vật liệu san lấp thay thế theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
Dự án “Giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường liên quan đến khai thác nguyên vật liệu xây dựng và san lấp, đặc biệt là cát ở Cà Mau” do UEL triển khai nhằm nâng cao nhận thức và tiếp cận tư pháp về môi trường cho cán bộ và người dân tại hai xã Đất Mũi và Sông Đốc, tỉnh Cà Mau.
Dự án đã tiến hành nghiên cứu thực tiễn khai thác nguồn tài nguyên cát và vật liệu san lấp trên địa bàn tỉnh, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Các kết quả nghiên cứu được chia sẻ trong cộng đồng học thuật và các cơ quan quản lý có liên quan.
Trên cơ sở đó, dự án đã cùng địa phương thiết kế chương trình nâng cao nhận thức của người dân về các quy định của pháp luật về quản lý tài nguyên và vận dụng các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn trong khai thác và sử dụng tài nguyên, đi kèm cơ chế bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cán bộ và người dân địa phương.
Trong phần thảo luận bàn tròn, đại diện Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Sông Đốc, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, Oxfam, Viện Phát triển Kinh tế Tuần hoàn – ĐHQG-HCM, Viện Pháp luật Quốc tế và So sánh - UEL. Các khách mời chia sẻ góc nhìn về các mô hình kinh doanh có trách nhiệm, chuyển đổi công bằng (Just Transition), các sáng kiến tại địa phương giúp phụ nữ và người dân cải thiện sinh kế theo hướng xanh và bền vững.
Dự án Công bằng cho tất cả (Fair for All) do Bộ Ngoại giao Hà Lan tài trợ và thực hiện bởi Oxfam tại Việt Nam. Dự án nhằm nâng cao năng lực cho các tổ chức xã hội tham gia và góp phần phát triển kinh tế xanh, xây dựng chuỗi giá trị bền vững và bao trùm hơn, trong đó các cộng đồng dễ bị tổn thương – đặc biệt là phụ nữ, người dân tộc thiểu số và các nhóm dễ bị tổn thương – có thể tiếp cận với các cơ hội sinh kế bền vững và bảo vệ môi trường.