Khởi động Dự án GORICE do Chính phủ Canada tài trợ: Hướng tới chuỗi giá trị lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp, bền vững và bao trùm tại Đồng bằng sông Cửu Long

Sáng ngày 28/10/2026, tại thành phố Cần Thơ, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam phối hợp với các đối tác tổ chức Lễ khởi động Dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (GORICE). Dự án do Chính phủ Canada tài trợ thông qua Bộ Các Vấn đề Toàn cầu Canada (GAC), triển khai giai đoạn 2025–2030 tại thành phố Cần Thơ, tỉnh An Giang và tỉnh Vĩnh Long, dự kiến mang lại lợi ích trực tiếp cho 48.200 người và giảm phát thải khoảng 748.000 tấn carbon. 

Dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (GORICE) do Chính phủ Canada tài trợ thông qua Bộ Các Vấn đề Toàn cầu Canada (GAC). Dự án do Oxfam tại Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Viện Môi trường Nông nghiệp (IAE) và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, tỉnh Vĩnh Long, thành phố Cần Thơ phối hợp triển khai. 

“Canada phối hợp với các đối tác hỗ trợ Đề án Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp của Việt Nam thông qua dự án GORICE. Dự án này mở ra nhiều cơ hội quan trọng để huy động các thế mạnh chuyên môn của Canada, góp phần tăng cường quan hệ đối tác Canada – Việt Nam đang ngày càng phát triển, cũng như cam kết chung của hai nước trong thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp bền vững. Thông qua việc kết hợp các thế mạnh của Canada về nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu, kiểm kê carbon, hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV), tài chính khí hậu và đổi mới sáng tạo trong công nghệ nông nghiệp với vai trò dẫn dắt và tri thức địa phương của Việt Nam, GORICE sẽ góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi hướng tới một ngành lúa gạo có sức cạnh tranh và phát thải thấp. Dự án cũng thúc đẩy đầu tư của khu vực tư nhân và huy động tài chính khí hậu, tạo ra những cơ hội lâu dài cho nông dân, đặc biệt là phụ nữ, đồng thời thúc đẩy hành động vì khí hậu và phát triển bền vững trên toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long”, Đại sứ Canada tại Việt Nam, Jim Nickel, chia sẻ.  

Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, trong đó Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cung cấp khoảng một nửa sản lượng lúa và hơn 90% lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, sản xuất lúa cũng là nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất trong ngành nông nghiệp, đồng thời ngày càng chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu. 

Những sáng kiến gần đây, đặc biệt là Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” (Đề án Một triệu hec-ta), đã chứng minh rằng canh tác lúa bền vững có thể vừa giảm phát thải, giảm chi phí sản xuất, vừa nâng cao thu nhập cho nông dân. Tuy nhiên, thị trường cho gạo phát thải thấp vẫn còn mới mẻ, trong khi phần lớn nông dân quy mô nhỏ còn hạn chế về tiếp cận kỹ thuật, tài chính và cơ hội thị trường. 

Để hiện thực hóa quá trình chuyển đổi xanh của ngành lúa gạo, cần những giải pháp giúp nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, phụ nữ, người dân tộc thiểu số và các nhóm dễ bị tổn thương cần cơ hội để tham gia bình đẳng và hưởng lợi công bằng từ quá trình chuyển đổi này, qua đó bảo đảm sự phát triển bền vững và bao trùm cho ĐBSCL.

Bà Nguyễn Thị Thu Hương - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đơn vị kỹ thuật chính trong Đề án Một triệu hecta: "Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến 2030”  không chỉ theo đuổi mục tiêu mở rộng diện tích canh tác bền vững ra toàn vùng mà còn phải gắn với nâng cao chất lượng, giá trị và uy tín của hạt gạo Việt Nam; lấy thu nhập của nông dân, kết quả giảm phát thải có thể kiểm chứng và sức cạnh tranh của ngành hàng lúa gạo làm thước đo hiệu quả thực hiện. Chúng tôi tin rằng dự án GORICE sẽ có những đóng góp thiết thực đối với Đề án. Các gói hỗ trợ kỹ thuật của dự án sẽ giúp nông dân áp dụng đầy đủ quy trình canh tác lúa phát thải thấp, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất của nông dân và hợp tác xã (HTX), và củng cố liên kết chuỗi giữa HTX với doanh nghiệp." 

PGS. TS Mai Văn Trịnh, Viện trưởng Viện Môi trường Nông nghiệp (IAE): “Khi sản xuất lúa phát thải thấp được gắn với tăng trưởng xanh, tài chính xanh và các tiêu chuẩn quốc tế, việc đo đạc, báo cáo và thẩm định kết quả giảm phát thải có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp tạo giá trị gia tăng cho sản phẩm và huy động các nguồn lực hỗ trợ dài hạn. Dự án GORICE sẽ hỗ trợ xây dựng hệ thống D-MRV có sự tham gia, nhất quán và đáng tin cậy hơn, đồng thời đào tạo cán bộ về công tác MRV, qua đó bổ sung nguồn lực cho Đề án “Phát triển bền vững một triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”. 

Phiên Tọa đàm “Hiện thực hóa Đề án ‘Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp’ tại Đồng bằng sông Cửu Long - Thách thức, nhu cầu hỗ trợ và các mối quan hệ đối tác cần thiết” do ông Nguyễn Hùng Cường, Chuyên gia Hợp tác khối Kinh tế Tư nhân, Oxfam tại Việt Nam dẫn dắt với sự tham gia của:
 

• Ông Nguyễn Trung Thực, Viện trưởng Viện Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Doanh nghiệp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI)

   

• Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thành phố Cần Thơ

   

• PGS.TS. Mai Văn Trịnh, Viện trưởng Viện Môi trường Nông nghiệp, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường

   

• TS. Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường

   

• Ông Lương Đình Lân, Quản lý Chương trình cấp cao, Oxfam tại Việt Nam

Dự án GORICE: 48.200 người hưởng lợi trực tiếp từ sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp 

Địa bàn dự án: Thành phố Cần Thơ, Tỉnh An Giang, Tỉnh Vĩnh Long 

Thời gian triển khai: 2025 – 2030 

Dự án GORICE hướng tới cải thiện phúc lợi kinh tế, xã hội và môi trường cho nông dân trồng lúa, đặc biệt là phụ nữ và người dân tộc thiểu số tại ĐBSCL, thông qua các thực hành sản xuất lúa gạo bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và phát thải thấp. Dự án tập trung vào ba lĩnh vực: 

1. Tăng cường sản xuất lúa gạo bền vững, phát thải thấp, thích ứng BĐKH và bình đẳng giới, tham gia hiệu quả vào các dự án carbon công bằng 
2. Tăng cường năng lực và sự tham gia của phụ nữ, người DTTS trong sản xuất lúa gạo bền vững, phát thải thấp, thích ứng BĐKH 
3. Tăng cường hợp tác tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất lúa gạo bền vững, phát thải thấp, thích ứng BĐKH và bình đẳng giới 

Các hoạt động trọng tâm gồm đào tạo kỹ thuật canh tác phát thải thấp; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn; phát triển thị trường gạo phát thải thấp và thay đổi hành vi tiêu dùng; xây dựng Khung đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) khí nhà kính và đóng góp vào phát triển thị trường carbon; tăng cường vị thế của phụ nữ, thanh niên và người dân tộc thiểu số; mở rộng tiếp cận công nghệ xanh, tài chính xanh; cùng nghiên cứu và chia sẻ thực hành tốt. 

Kết quả dự kiến đến năm 2030: 48.200 người hưởng lợi trực tiếp (50% là phụ nữ), giảm khoảng 748.000 tấn phát thải carbon, 180.000 héc-ta diện tích gieo trồng áp dụng thực hành canh tác chất lượng cao, phát thải thấp, 100.000 người người tiêu dùng hưởng lợi.