Công bố báo cáo ESG trong chuỗi giá trị nông nghiệp
Ngày 20/3/2026, Fair Finance Asia/Oxfam phối hợp với Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD) công bố Báo cáo “Hướng tới nông nghiệp bền vững: Thực hành khung Môi trường – Xã hội – Quản trị (ESG) và tiếp cận tài chính bền vững của các tác nhân nhỏ và vừa trong chuỗi giá trị nông nghiệp”.
Báo cáo được thực hiện thông qua khảo sát 97 doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX) trong chuỗi giá trị nông nghiệp, và 15 cuộc phỏng vấn sâu với các chuyên gia và bên liên quan, nhằm đánh giá thực trạng thực hành ESG và khả năng tiếp cận tài chính bền vững của các tác nhân nhỏ và vừa trong ngành.
Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD) chia sẻ: “Phần lớn doanh nghiệp nông nghiệp đã thực hành ESG, nhưng thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở nhận thức, mà ở năng lực thực thi và khả năng chuyển hóa các thực hành này thành chuyển đổi hiệu quả và thực chất. Ngoài ra, còn một nghịch lý đang tồn tại là những doanh nghiệp làm tốt hơn chưa chắc tiếp cận được các nguồn lực hỗ trợ phù hợp, bao gồm tài chính bền vững. Nếu không giải quyết nghịch lý này bằng một cách tiếp cận hệ sinh thái, ESG sẽ khó tạo ra tác động trên diện rộng. Vì vậy, câu hỏi không chỉ là doanh nghiệp cần thay đổi như thế nào, mà là chúng ta cần thiết kế lại hệ thống chính sách, tài chính và hỗ trợ ra sao để ESG thực sự trở thành động lực cho chuyển đổi bền vững.”
"Đây là một nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao, phản ánh rõ xu hướng chuyển đổi tất yếu của nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững, đồng thời góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam. Báo cáo cũng cho thấy vai trò quan trọng của tài chính như một đòn bẩy để định hướng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi này, đặc biệt thông qua các công cụ như tín dụng xanh” - Bà Nguyễn Thu Hương, Quản lý Chương trình cấp cao của Oxfam tại Việt Nam chia sẻ.
Theo báo cáo, tài chính xanh vẫn chưa tiếp cận được nhóm tác nhân chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chuỗi giá trị nông nghiệp: hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ. Mặc dù 54% HTX và doanh nghiệp trong nghiên cứu đã tham gia ít nhất một chứng nhận nông nghiệp bền vững, chỉ có duy nhất 1 đơn vị tiếp cận được nguồn tài chính xanh.
Nguồn vốn mà các tác nhân nhỏ trong chuỗi nông nghiệp chủ yếu vẫn từ tín dụng truyền thống (57%) và vay từ người thân (55%), phản ánh khoảng cách lớn giữa thực hành bền vững và khả năng tiếp cận tài chính phù hợp.
Rào cản không nằm ở việc thiếu thực hành ESG mà chủ yếu đến từ các điều kiện tín dụng truyền thống như yêu cầu tài sản bảo đảm, năng lực xây dựng phương án kinh doanh và hệ thống quản trị của doanh nghiệp.
Trong 1–3 năm tới, nhu cầu về tài chính bền vững trong nông nghiệp dự kiến sẽ gia tăng, đặc biệt cho các hoạt động như canh tác bền vững, kinh tế tuần hoàn và đáp ứng các tiêu chuẩn, chứng nhận nông nghiệp.
Điều này đặt ra yêu cầu cần rà soát và tháo gỡ các nút thắt trong tiếp cận vốn, nhằm đảm bảo các chính sách tín dụng xanh và tín dụng nông nghiệp, nông thôn được triển khai hiệu quả trong thực tế.
Việc thiết kế các công cụ tài chính phù hợp với đặc thù của HTX và doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thực hành ESG theo hướng dài hạn và thực chất hơn.
Bà Hoàng Thu Trang, đại diện nhóm nghiên cứu, trình bày những phát hiện chính của báo cáo “Hướng tới nông nghiệp bền vững: Thực hành khung ESG và tiếp cận tài chính bền vững của các tác nhân nhỏ và vừa trong chuỗi giá trị nông nghiệp”.
Hơn 80 đại biểu từ các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp, chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp bền vững và tài chính xanh tham dự lễ công bố, thảo luận về các phát hiện của báo cáo và khuyến nghị chính sách hướng để thúc đẩy chuyển đối xanh trong ngành nông nghiệp.
Sau phần công bố báo cáo, tại Tọa đàm đa bên về thúc đẩy tài chính xanh và thực hành ESG trong nông nghiệp, các diễn giả đã làm rõ một số điểm nghẽn cốt lõi trong thúc đẩy tài chính xanh cho nông nghiệp, bao gồm:
- Khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn
- Hạn chế trong tiếp cận vốn của các HTX và doanh nghiệp nhỏ
- Nhu cầu tăng cường liên kết chuỗi giá trị và chia sẻ trách nhiệm trong thực hành ESG
Diễn giả từ trái sang:
- Tiến sĩ Đinh Thị Hoa – Chuyên viên Phụ trách sinh kế, bảo hiểm nông nghiệp, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển Nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường;
- Tiến sĩ Bùi Thanh Minh – Phó giám đốc Văn phòng, Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV)
- Bà Nguyễn Thị Hải Yến – Ban Định chế tài chính, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank)
- Bà Nguyễn Thu Hương – Quản lý Chương trình cấp cao, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam; Bà Phương Trần – Quản lý dự án, Quỹ Đầu tư tạo Tác động IIX
- Bà Trần Vân Anh – Phó Viện trưởng, Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD)
Dự án ‘Thúc đẩy đầu tư và tín dụng xanh cho doanh nghiệp ngành nông nghiệp vì sự phát triển bền vững’ (AGREEN) do Fair Finance Asia tài trợ, Oxfam tại Việt Nam phối hợp với Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD) thực hiện, nhằm thúc đẩy đầu tư và tài chính xanh trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần thúc đẩy tài chính công bằng cho các doanh nghiệp có nỗ lực trong thực hành nông nghiệp xanh bền vững.