Ngày 27/1/2025, Oxfam tại Việt Nam và Hội Nông dân tỉnh Lào Cai đã ký thỏa thuận triển khai Sáng kiến “Nâng cao năng lực cho cộng đồng phụ nữ người Dao Đỏ thôn Tả Ngảo, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai bảo tồn, phát triển kiến thức bản địa gắn với chuỗi giá trị sản phẩm nông dược để phát triển bền vững góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính”.

Tại buổi làm việc, đại diện hai bên đã thống nhất phương pháp tiếp cận và kế hoạch triển khai sáng kiến trong thời gian tới.

Tỉnh Lào Cai có mức độ đa dạng sinh học cao, sở hữu diện tích rừng lớn và tiềm năng phong phú về tài nguyên dược liệu. Phát triển ngành dược liệu hiện được tỉnh xác định là một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với tăng trưởng xanh.

Hiện nay, cộng đồng người Dao tại xã Bát Xát đang trực tiếp bảo vệ hơn 388 ha rừng tự nhiên. Rừng không chỉ là nguồn sinh kế mà còn là không gian lưu giữ các tri thức bản địa quý giá về cây dược liệu.

Tuy nhiên, những tri thức này đang đối mặt với nguy cơ mai một do nhiều yếu tố kinh tế – xã hội. Phụ nữ Dao Đỏ, lực lượng nắm giữ vai trò trung tâm trong bảo tồn và truyền dạy kiến thức, vẫn gặp nhiều rào cản như tỷ lệ mù chữ cao, hạn chế tiếp cận dịch vụ y tế và giáo dục, gánh nặng chăm sóc gia đình, ít cơ hội tham gia ra quyết định và thiếu nguồn lực để phát triển sinh kế từ dược liệu.

HND Lào Cai - PWG

“Oxfam có kinh nghiệm trong việc triển khai các hoạt động tương tự để phát triển các sản phẩm từ các cây dược liệu. Trong quá trình thực hiện, Oxfam sẽ chủ động kết nối và chia sẻ các bài học kinh nghiệm từ những mô hình, sáng kiến đã triển khai trước đây, qua đó giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả trong suốt thời gian thực hiện hoạt động. Đồng thời, Oxfam đề xuất cách tiếp cận phối hợp, triển khai song song các hoạt động, đặc biệt là tăng cường xây dựng mô hình hội nhóm và kết nối thị trường ngay từ giai đoạn đầu, nhằm tạo nền tảng bền vững cho các kết quả và tác động lâu dài của chương trình”, ông Phạm Quang Tú, Phó giám đốc Quốc gia, Oxfam tại Việt Nam phát biểu tại buổi làm việc.

Ảnh: Oxfam tại Việt Nam 

HND Lào Cai - PWG

“Hội Nông dân Tỉnh Lào Cai cam kết hỗ trợ dự án, tuân thủ đầy đủ các yêu cầu đã đề ra, đồng thời đồng hành cùng bà con trong việc phát triển các loại cây dược liệu quý báu, nhằm góp phần nâng cao sinh kế và giá trị bền vững cho cộng đồng,” ông Nguyễn Chương Phát, Chủ tịch Hội Nông Dân tỉnh Lào Cai phát biểu.

Ảnh: Oxfam tại Việt Nam

Từ nay tới tháng 3 năm 2027, Sáng kiến sẽ tập trung:

- Phục hồi diện tích vùng nguyên liệu các cây dược liệu bản địa

- Tăng cường năng lực sản xuất, xây dựng mô hình hội nhóm nông dân do phụ nữ dẫn dắt trong chế biến các sản phẩm dược liệu an toàn, có chất lượng

- Phát triển sản phẩm OCOP và kết nối thị trường

- Hệ thống hóa và lưu giữ kiến thức bản địa về cây dược liệu của người Dao Đỏ, cũng như bản sắc văn hóa dân tộc

- Nâng cao năng lực và tiếng nói trong việc ra quyết định thông qua việc tiếp cận các cơ hội việc làm, tạo thu nhập ổn định và tham gia tích cực vào các hoạt động sinh kế và dịch vụ cho phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ Dao Đỏ.

- Tạo việc làm cho phụ nữ thông qua các hoạt động như xây dựng vườn ươm, thu hái, sản xuất – chế biến dược liệu và cung ứng các dịch vụ du lịch.

Sáng kiến “Nâng cao năng lực cho cộng đồng phụ nữ người Dao Đỏ thôn Tả Ngảo, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai bảo tồn, phát triển kiến thức bản địa gắn với chuỗi giá trị sản phẩm nông dược để phát triển bền vững góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính” là một trong 22 sáng kiến trong khuôn khổ Dự án “Hỗ trợ các sáng kiến về chuyển đổi xanh do phụ nữ dẫn dắt” (PWG) thuộc "Chương trình Đối tác xanh do Phụ nữ lãnh đạo" do Liên minh Châu Âu tài trợ và Oxfam tại Việt Nam thực hiện. Tính tới nay, đã có 11 sáng kiến được phê duyệt tại tỉnh Lào Cai, Huế, Đà Nẵng và tỉnh Cà Mau.