Dự án quan tâm chúng tôi thực sự

Cuộc sống trước đây, thu nhập gia đình tôi chủ yếu dựa vào làm ruộng, chăn nuôi nhỏ lẻ trong nhà, và làm quế thuê thêm. Chồng tôi đi làm ăn xa, con còn nhỏ. Một mình xoay xở mọi việc. Áp lực đè nặng. Dù làm không biết bao nhiêu việc trong nhà, nguồn thu nhập không có, tôi mang tiếng là người ăn bám. Tham gia dự án, tôi đã thay đổi hoàn toàn.

Tôi là Lương Thị Dung, Tổ trưởng của Tổ hợp tác Cây gạo làng Kháo, xã Lương Thịnh, tỉnh Lào Cai.

Khi dự án về làng, ban đầu tôi không có niềm tin đâu. Dự án trước đây, họ chỉ cho gà giống, chúng tôi không được trang bị kiến thức. Nhưng khi tham gia các buổi tập huấn về mô hình sinh kế, về lập kế hoạch, niềm tin bắt đầu nhen nhóm. Tôi nghĩ, phải cho mình một cơ hội, thử làm sao phát triển kinh tế gia đình thêm lên.

Tổ hợp tác Cây gạo làng Kháo ra đời. Tổ hợp tác mang tên làng chúng tôi, làng Kháo. Làng có cây gạo cổ thụ. Tổ của tôi có 30 thành viên, phần đông là các cô, các chị lớn tuổi (28 nữ, chỉ có 2 nam). Khi tìm tổ trưởng, chẳng ai dám nhận. Mọi người lo sợ tổ đi xuống vì không quản lý được. Tôi nghĩ: phải thử sức mình. Tôi mạnh dạn xung phong làm tổ trưởng. Tôi nói: "Thôi để cháu thử xem nào!". Tôi chưa có kinh nghiệm quản lý, nhưng tôi đã được học, tôi dám nghĩ, dám làm, dám đưa ra quyết định của mình.

Tôi dám nuôi nhiều gà hơn. Lần tái đàn thứ nhất 100 con, lần thứ hai tôi tăng lên 150 con (sau còn 100 do nhường cho thành viên). Tôi còn thử nghiệm thêm nuôi ngan để xem lợi nhuận thế nào. Tôi ước mơ nuôi với quy mô 1.000 con.

Trở thành tổ trưởng đồng nghĩa với việc tôi phải trở thành người kết nối, người tiên phong hành động. Các cô các chị lớn tuổi, sử dụng công nghệ khó khăn, đi lại khó khăn, toàn phải đi bộ. Tôi lập tức sắp xếp. Mỗi lần có buổi họp, buổi tập huấn, tôi phải xếp người biết đi xe kèm người không biết đi, thậm chí gọi nhờ bạn bè hỗ trợ đón. Chúng tôi phải đoàn kết để đỡ phải đi bộ từ đây ra xã, một quãng đường xa xôi. Tôi vận động chuyển địa điểm tập huấn về hội trường thôn để mọi người đi lại gần hơn.

Để duy trì tổ, tôi đặt ra quy định: công bằng. Mọi vấn đề phải đưa ra bàn bạc thống nhất, không đi nói nọ nói kia. Tôi họp hàng tháng. Kể cả không có công việc gì, cũng phải gặp nhau để nói chuyện. Vui tí rồi về. Gặp nhau thường xuyên giúp các cô các chị không thấy hụt hẫng, không thấy mình bị bỏ rơi. Trong cuộc họp, chúng tôi chia sẻ kinh nghiệm. Ai nuôi gà gặp vấn đề gì, có thuốc hay dùng thì chia sẻ với nhau. Đến lúc xuất bán, chúng tôi thống nhất giá cả để bán được giá đồng đều.

Trong việc quản lý, dự án chỉ hỗ trợ 12 mô hình. Nhiều người vào tổ vì mong nhận được hỗ trợ. Tôi phải nói rõ: tham gia chủ yếu để được học kiến thức. Khi tổ được nhận thêm một mô hình nữa, có đến sáu người chưa được nhận. Ai cũng khó khăn, ai cũng muốn. Tôi bảo: bây giờ mà chọn thì khó lắm, không biết chọn ai. Tôi đưa ra phương án: bốc thăm. Mọi người đều nhất trí, ai bốc được thì may mắn, ai không bốc được thì cũng vui vẻ lắm. Sự công bằng, minh bạch đó đã giữ được sự đoàn kết, tạo sự thoải mái về tâm lý cho mọi người.

Điều thay đổi lớn nhất, cũng là điều tôi thích nhất, là được hướng dẫn lập kế hoạch. Thật sự mà nói, trước đây tôi chăn nuôi cứ thả đấy thôi. Mua cám, thả gà, rồi xong. Chẳng bao giờ ghi chép xem mình tốn bao nhiêu cám, bán được bao nhiêu tiền, lỗ lãi như thế nào. Cứ lấy gà đi bán là không biết.

Bây giờ thì khác. Dự án dạy tôi ghi chép lại. Tôi biết mình cần tiêu tốn bao nhiêu thức ăn cho một con gà trong một ngày, biết được mình được bao nhiêu tiền trong một lứa gà. Tôi ghi vào sổ ngày nào bán gà, ngày nào lấy cám, hay khi nào nhỏ thuốc phòng.

Việc ghi chép này cực kỳ quan trọng. Hết một lứa, tôi quay lại nhìn xem hết bao nhiêu tiền cám, tiền giống, tiền thuốc để cân đối cho lứa sau.Tôi áp dụng cả trong chi tiêu gia đình, hiệu quả lắm. Tôi đem kinh nghiệm này phổ biến cho chị em để mọi người cùng nắm bắt và làm. 

Quan trọng hơn, tôi rút được kinh nghiệm. Nhờ theo dõi thời điểm dễ bị bệnh, tôi rút ra bài học là lứa sau phải cho liều phòng cao hơn. Lứa vừa rồi, dù quanh làng dịch bệnh nhiều, gà nhà họ chết nhiều, nhưng gà của tôi nhờ được phòng sớm và tăng liều phòng, đến giờ này chưa phải dùng một liều thuốc bệnh nào hết. Bây giờ, tôi biết cách chọn giống uy tín, biết yêu cầu tỷ lệ trống mái phù hợp, không còn bị thương lái lừa như trước nữa.

Sau một thời gian tham gia, tôi mạnh dạn hơn. Ngày trước, tôi ngồi họp không dám nói lên suy nghĩ của mình, không dám phát biểu. Bây giờ, tôi nghĩ: kể cả nói sai thì mình sửa, cứ mạnh dạn nói thôi. 

Việc dám nói ra suy nghĩ của mình giúp tôi thoải mái hơn. Tôi tự tin hơn trong giao tiếp và công việc. Tôi đã biết tự tìm đầu ra cho sản phẩm: bán trên Facebook, Zalo, thậm chí tự tin bảo: "Nếu không hết, mình mang ra chợ mình bán". Bớt lo về khâu đầu ra.

Đặc biệt, tôi không còn phụ thuộc nhiều như trước. Khi có thêm nguồn thu nhập từ gà, tôi có thể tự sắp xếp chi tiêu cho gia đình, không cần phụ thuộc hoàn toàn vào lương chồng. Cái áp lực tâm lý lớn nhất là dù làm bao nhiêu việc nhà nhưng không có thu nhập riêng thì vẫn bị mang tiếng “ăn bám”. Giờ tôi vui hơn nhiều.

Tôi cũng biết quản lý thời gian. Tôi còn nhận thêm công việc ngoài, như tham gia tổ an ninh thôn để có thêm thu nhập. Tôi biết sắp xếp công việc hợp lý để tối vẫn có thời gian đi đánh bóng chuyền hơi thư giãn. 

Bây giờ tôi lo làm sao để tổ hợp tác duy trì hoạt động sau khi dự án kết thúc. Các cô các chị lớn tuổi không dám đầu tư nhiều. Tôi khuyến khích mọi người: dù dự án kết thúc, mình vẫn phải sống, vẫn phải ăn, vẫn phải làm. Nếu muốn phát triển, phải tái đàn. Tôi hướng dẫn mọi người khi bán gà, phải để lại một ít để có vốn tái đàn cho lứa sau, chứ không được dùng hết để trang trải gia đình.

Tham gia Tổ hợp tác có nhiều cái lợi.  Nếu tôi nuôi 1.000 con, tôi không thể bán một mình. Tổ hợp tác chúng tôi cùng nhau mua con giống, mua thuốc (vì mua số lượng nhiều sẽ rẻ hơn mua lẻ), và hỗ trợ nhau tiêm phòng. Nhà này đến hộ nhà kia, một người bắt gà, một người tiêm, sẽ nhanh hơn. Khi có khách mua, tôi sẽ ưu tiên bán cho các cô các chị khác; hoặc nếu khách cần ship, tôi vào nhà họ lấy gà rồi ship. Nhờ vậy, chúng tôi giữ được nguồn khách hàng thường xuyên, như anh chủ quán ăn dưới này. Sự khác biệt của tổ hợp tác chính là: nguồn hàng ổn định, giữ được mối khách.

Điều tôi tâm đắc nhất ở dự án này chính là sự quan tâm thật sự. Những dự án trước chỉ cho con giống thôi, không sát sao xem bà con nhận được hỗ trợ thực sự như thế nào. Nhưng dự án này thì khác. Họ thường xuyên đến kiểm tra gà, hỗ trợ về bệnh tật, và cám được chia nhỏ lẻ ra từng lần khác nhau để ban quản lý có lý do đến thăm, kiểm tra gà có mắc bệnh gì không. Điều này mang lại cho tôi niềm tin, động lực để tôi phấn đấu hơn. Tôi mong muốn rằng những nhà tài trợ, nhà đầu tư khác cũng có sự quan tâm thật sự này, giúp đỡ cả những bà con trong tổ hợp tác tôi và các thành viên ngoài nữa.