BÁO CÁO NGHIÊN CỨU: HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ

Kinh nghiệm từ một số địa bàn thực hiện dự án của Quỹ Thúc đẩy Sáng kiến Tư pháp

Paper publication date: 
Wednesday, July 8, 2020

Tóm tắt

Hòa giải ở cơ sở tạo cơ hội cho tất cả người dân, bao gồm cả nhóm yếu thế được tiếp cận bình đẳng về pháp luật. Nếu được thực hiện tốt và thực hiện đúng nguyên tắc thì hòa giải ở cơ sở sẽ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích của công dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế.

Tuy nhiên, do những bất cập về hướng dẫn thực hiện và năng lực của hòa giải viên nên khi thực hiện các vụ hòa giải họ có thể làm sai nguyên tắc, áp dụng hòa giải ở cơ sở vào cả những phạm vi không được hòa giải, hoặc chưa áp dụng được các quy định của pháp luật vào hòa giải mà chủ yếu dựa trên hương ước, quy ước của cộng đồng và kinh nghiệm của bản thân nên đôi khi vô tình dẫn tới sự bất lợi cho các nhóm yếu thế. Đặc biệt là phụ nữ vẫn phải chịu thiệt thòi với suy nghĩ “nhịn để cho yên.” Ở nhiều gia đình, cộng đồng sau những lần hòa giải, bất đồng vẫn âm ỷ tiếp diễn.

Để góp phần nhận diện những tồn tại, vướng mắc trong chính sách, pháp luật và thực thi HGCS, Ban Thư ký Quỹ Thúc đẩy Sáng kiến Tư pháp (JIFF) đã phối hợp với Hội Bảo trợ tư pháp cho người nghèo Việt Nam (VIJUSAP) và 14 đơn vị nhận tài trợ lần thứ nhất của Quỹ JIFF, thực hiện nghiên cứu này. Nhóm nghiên cứu xin đưa ra một số đề xuất nhằm bổ sung chính sách và hướng tới hỗ trợ tổ chức thực hiện HGCS trên thực tế ngày càng hiệu quả hơn:

  • Điều chỉnh các quy định cứng nhắc và gây khó khăn trong quá trình thực hiện hòa giải;
  • mở rộng thành phần của tổ HG, để người dân và các TCXH tham gia. Đảm bảo cân bằng giới. Giảm việc kiêm nhiệm;
  • Cần nâng cao năng lực cho cán bộ HGCS phù hợp với trình độ;
  • Nâng cao nhận thức người dân về HGCS nói riêng và pháp luật nói chung.

Summary

Grassroots mediation has provided an opportunity for all of the people, including vulnerable groups, to have equal access to justice. Once properly and principally implemented, grassroots mediation will contribute to protecting the rights and interests of citizens, especially disadvantaged groups.

However, due to inadequate guidance and grassroot mediators’ unmet capacities, the mediators may have misapplied the principles or even applied grassroots mediation to some cases outside the scope of grassroot mediation, or may not have applied the regulations and provisions given by the laws; they just used their common sense/experience of their own and local community conventions to handle the disputes. As a result, disadvantages were sometimes inadvertently laid on the vulnerable groups.

To help identify existing shortcomings and barriers in the legal framework and implementation of the GM, the Justice Initiatives Facilitation Fund (JIFF) Secretariat in collaboration with Vietnam Judicial Support Association for the Poor (VIJUSAP) and 14 grantees of the JIFF’s first grant call have conducted this research. The research team would like to propose recommendations to supplement the policies and to support GM in practice for it to become more effective, as follows:

  • To review and adjust the cumbersome and complicated provisions in the law and guiding documents; 
  • To encourage inclusion of local people, community-based groups and social organizations to in mediation teams and make it possible for them to become the subject/actor of mediation;
  • To provide the grassroots mediators with trainings and coaching in various forms that are suitable with their level;
  • Improve people's awareness about grassroot mediation in particular and the law in general.